Çok Kültürlü Eğitimi Destekleyici Etkinliklerin Okul Öncesi Dönem Çocukların Farklı Kültürlere İlişkin Görüşlerine Etkisi
The Effect of Multicultural Education-Supporting Activities on Preschool Children’s Opinions on Differences Cultures
Özet
Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitime devam etmekte olan okul öncesi dönem çocukları için çok kültürlü eğitimi destekleyici etkinlikler ile bu dönem çocukların farklı kültürlere bakışına ilişkin görüşünü ortaya koymaktır. Bu amaçla nicel desenle tasarlanan araştırmada veriler 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilkokul bünyesindeki anasınıflarına devam etmekte olan çocuklardan toplanmıştır. Çalışma grubunu, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 60 çocuk (30 deney ve 30 kontrol) oluşturmaktadır. Deney sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen Çok Kültürlü Eğitimi Destekleyici Etkinlikler 10 hafta ve haftada iki gün olacak şekilde uygulanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni “farklı kültürlere ilişkin bakış”, bağımsız değişken ise “Çok Kültürlü Eğitimi Destekleyici Etkinlikler”dir. Veri toplama aracı olarak; Farklı Kültürlere Bakış Aile Ölçeği ve Farklı Kültürlere Bakış Öğretmen Ölçeği kullanılmıştır.
Referanslar
APA. (2002). Ethnic and racial diversity in psychology: Guidelines for training and practice. American Psychological Association.
Ar Toprak, Ö. (2008). Çokkültürlü eğitim ve erken çocukluk. Ankara: Pegem Akademi.
Aslan, S., & Aybek, B. (2019). Uygulama Örnekleriyle Çok Kültürlü Eğitim ve Değerler Eğitimi. Ankara: Anı Yayıncılık.
Aydın, A. (2013). Okul öncesi dönemde kültürel farkındalık geliştirme. Eğitim ve Bilim, 38(170), 23–40.
Aydın Kılıç, S. (2023). Ayrımcılık karşıtı eğitim programın çocukların farklılıklara saygı ve empati becerilerine etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Banks, J. A. (2013). An introduction to multicultural education (5th ed.). Boston, MA: Pearson.
Bigler, R. S., & Lieben, D. A. (1993). The development of race-based attitudes in children. Developmental Psychology, 29(6), 994–1000.
Cameron, L., Rutland, A., Brown, R., & Douch, R. (2006). Changing Children's Intergroup Attitudes Toward Refugees: Testing Different Models of Extended Contact. Child Development, 77(5), 1208–1219. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2006.00929.x
Chiarello, F. (2021). Taking Action (21st Century Junior Library: Anti-bias Learning: Social Justice in Action). USA: Cherry Lake.
Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
CSC. (2022). Early childhood education policies in China: Multicultural approaches. Beijing: Chinese State Commission.
Dimici, F. (2021). Çok kültürlü̈ eğitim uygulamalarıyla desteklenen yabancı dil öğretim programının öğrencilerin farklılıklara saygı, eleştirel düşünme becerisi ve demokrasi anlayışları üzerine etkisi. Doktora Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ege Üniversitesi, İzmir.
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Stanford, Calif.: Stanford University Press.
Gormley, W., Phillips, D., & Gayer, T. (2008). Preschool programs can boost school readiness. Science, 320(5875), 1723–1724.
Güven, E. D. (2005). Eğitim Üzerine Yinelenen Eleştiriler, Alternatif Öneriler. Pivolka, 4(17), 6-8.
Kanatlı Öztürk, F. (2018). Çok kültürlü̈ eğitim çerçevesinde hazırlanan etkinliklerle farklılıklara saygı değeri ve araştırma becerisi geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması. Doktora Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü̈, Çukurova Üniversitesi, Adana.
Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (30. baskı). Nobel Yayınları.
Karuppiah, N., & Berhelsen, D. (2011). Multicultural Education: The Understandings of Preschool Teachers in Singapore. Australasian Journal of Early Childhood, 36 (4), 38- 42.
Kaya, H., & Söylemez, M. (2014). Öğretmenlerin Çok kültürlülük ve Çok kültürlü Eğitim Hakkındaki Görüşlerinin Belirlenmesi: Diyarbakır Örneği. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 128-148.
Kırkoğlu, F. (2014). Türkiye’nin çok kültürlü̈ yapısının Avrupa Birliği’ne üyelik süresindeki etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Marangoz, M., Aydın, B., & Adıgüzel, H. (2015). Öğretmenlerin Çok kültürlü Eğitime Karşı Algısı. Turkish Studies Academic Journal, 10(7), 709-720.
McKown, C., & Weinstein, R. S. (2003). The development of stereotype awareness and sensitivity in children. Child Development, 74(3), 747–763.
MEB. (2013). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
MEB. (2024). Okul öncesi eğitimde çok boyutlu gelişim ve kazanımlar. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Nguyen, T. (2022). “Children Have The Fairest Things to Say”: Young Children’s Engagement With Anti-Bias Picture Books. Early Childhood Education Journal, 50(5), 743-759.
Önder, A., & Polat Unutkan, M. (2006). Çok Kültürlü Eğitime Bir Örnek: Hindistan’ı 5-6 Yaş Çocuklarına Ülke ve Kültür Olarak Tanıtan Bir Eğitim Programın Etkililiğinin İncelenmesi. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi III. Uluslararası Öğretmen Yetiştirme Sempozyumu.
Önder, A., & Polat Unutkan, M. (2007b). Öğretmen Yetiştirmede Çok Kültürlü Eğitim Programı Geliştirme. Uluslararası Öğretmen Yetiştirme Politikaları ve Sorunları Sempozyumu (Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi ve Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi işbirliği ile).
Özkabak Yıldız, T. (2018). 5-6 yaş grubu için geliştirilen aile katılımlı farklılıklara saygı programı’nın çocukların farklılıklara saygı düzeyine etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Marmara Üniversitesi.
Özkarabacak, A. B. (2013). Aile katılımlı proje tabanlı öğrenme yaklaşımının 60-72 aylık çocukların farklı kültürlere bakış̧ açısına etkisinin incelenmesi̇. Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Parekh, B. (2002). Rethinking multiculturalism: Cultural diversity and political theory. Harvard University Press.
Pektaş, D. (2022). Öykü temelli ve aile katılımlı sosyal duygusal gelişim destek programının çocukların farklılıklara saygı düzeyi ve benlik algısı üzerindeki etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Perkins, D. M., & Mebert, C. J. (2005). Effects of multicultural education on racial knowledge and prejudice in preschool children. Early Childhood Education Journal, 32(2), 89–95.
Polat Unutkan, Ö. (2007). Introducing China to 5–6 year-old children through a multicultural education program: Effects on cultural awareness. Journal of Early Childhood Research, 5(1), 15–27.
Rizzo, M. T., Green, E. R., Dunham, Y., Bruneau, E., & Rhodes, M. (2022). Beliefs about social norms and racial inequalities: Predicting variation in early racial prejudice. Child Development, 93(4), 1110–1125. https://doi.org/10.1111/cdev.13754
Ross, A. (2004). Children In An Economic World. Buckingham: Open University Press
Sangay, L. (1998). Education rights for tibetans in tibet and india. In j.d. montgomery (ed.), Human rights: positive policies in asia and the pacific rim. Hollis: Hollis Publishing Company.
Scharf, A. (2018). Critical Practices for Anti-Bias Education. Alabama: Teaching Tolerance.
Simangan, K. P. (2012). The effect of implementing culturally relevant and anti-bias activities with young children in a preschool classroom, Master’s Thesis, University of Washington, Washington.
State Ethnic Affairs Commission of PRC. (2014). Policies on ethnic education in China. Beijing: Government Press.
Sue, D. W., Arredondo, P., & McDavis, R. J. (1992). Multicultural counseling competencies and standards: A call to the profession. Journal of Counseling & Development, 70(4), 477–486.
Şentuna, A. B. (2011). Okul öncesi eğitim alan 48-60 aylık çocukların farklı kültürleri tanımalarının, dünyadaki farklı kültürlere karşı bakış̧ açılarında yaratacağı farkların incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Topçubaşı, T. (2015). Farklılıklara saygı eğitim programının öğrencilerin farklılıklara saygı düzeyine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (13. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, H. (2019). Yaratıcı drama yöntemi ile verilen eğitimin 5-6 yaş grubu çocukların farklılıklara saygı kazanımına etkisi. Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Yüksek Usta, S. (2019). Okul öncesi tarih coğrafya eğitim programının çocukların duygusal zekâ ve farklılıklara saygı düzeylerine etkisi. Doktora Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Telif Hakkı (c) 2026 Dilan Kenanoğlu Türkmen, Yeşim Fazlıoğlu

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
