Aile Yılmazlık Algıları ile Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Yılmazlıkları Arasındaki İlişki

Meltem EMEN PARLATAN; PINAR GÜRLER AĞAÇKIRAN

doi:10.24130/eccdjecs.19672026102720

Yazarlar

Meltem EMEN PARLATAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-9372-4790
PINAR GÜRLER AĞAÇKIRAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ https://orcid.org/0000-0002-2068-9234

Özet

Bu araştırmanın temel amacı annenin ve babanın aile yılmazlık algısı ile çocuklarının yılmazlık düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu kapsamda, araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel desende yürütülmüştür. Araştırmanın örneklem grubunu dezavantajlı bölgelerde yer alan ve bağımsız anaokullarına devam eden 151 çocuk ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Aile Kişisel Bilgi Formu, Aile Yılmazlığı Ölçeği ve Erken Çocuklukta Psikolojik Sağlamlık ve İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçlarından elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle Spearman korelasyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, annenin aile yılmazlığı algısı ile babanın aile yılmazlığı algısı arasında çeşitli alt boyutlarda düşük ve orta düzeyde bir ilişki gözlemlenmiştir. Ayrıca, annenin aile yılmazlığının "yaşama bağlılık" alt boyutu ile çocuğun yılmazlığının "duygusal istikrar" alt boyutu arasında düşük düzeyde, negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bulgular, anne yılmazlık algısı ile baba yılmazlık algısının benzer olduğunu göstermektedir. Ancak bu durumun çocuklarının yılmazlıkları ile olan ilişkiye yansımadığı izlenmiştir.

Referanslar

Aivalioti, I., & Pezirkianidis, C. (2020). The role of family resilience on parental well-being and resilience levels. Psychology, 11(11), 1705–1728. https://doi.org/10.4236/psych.2020.1111108

Anderson, R. E. (2018). And still we rise: Parent–child relationships, resilience, and school readiness in low-income urban Black families. Journal of Family Psychology, 32(1), 60–70. https://doi.org/10.1037/fam0000348

Benzies, K., & Mychasiuk, R. (2009). Fostering family resiliency: A review of the key protective factors. Child & Family Social Work, 14(1), 103-114. https://doi.org/10.1111/j.1365-2206.2008.00586.X

Boughton, K. L., & Lumley, M. N. (2011). Parent prediction of child mood and emotional resilience: The role of parental responsiveness and psychological control. Depression Research and Treatment, 2011, Article 375398. https://doi.org/10.1155/2011/375398

Brajša-Žganec, A., Džida, M., & Kućar, M. (2024). Family resilience and children’s subjective well-being: A two-wave study. Children, 11(4), Article 442. https://doi.org/10.3390/children11040442

Campbell-Sills, L., Forde, D. R., & Stein, M. B. (2009). Demographic and childhood environmental predictors of resilience in a community sample. Journal of Psychiatric Research, 43(12), 1007-1012. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2009.01.013

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203871585

Conger, R. D., Conger, K. J., & Martin, M. J. (2010). Socioeconomic status, family processes, and individual development. Journal of Marriage and Family, 72(3), 685–704. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00725.x

De Los Reyes, A., & Kazdin, A. E. (2005). Informant discrepancies in the assessment of childhood psychopathology: A critical review, theoretical framework, and recommendations for further study. Psychological Bulletin, 131(4), 483–509. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.4.483

Erickson, R. (2005). Why emotion matters: Sex, gender, and the division of household labor. Journal of Marriage and Family, 67(2), 337-351. https://doi.org/10.1111/j.0022-2445.2005.00120.x

Friborg, O., Hjemdal, O., Martinussen, M., & Rosenvinge, J. H. (2009). Empirical support for resilience as more than the counterpart and absence of vulnerability and symptoms of mental disorder. Journal of Individual Differences, 30(3), 138-151. https://doi.org/10.1027/1614-0001.30.3.138

Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech, N. L. (2009). Research methods in applied settings: An integrated approach to design and analysis (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203843109

Gómez, A., Guo, S., & Lau, C. (2024). Associations between family resilience, child flourishing, and school engagement among children in kinship care. Families in Society, 105(1), 6-18. https://doi.org/10.1177/10443894231200660

Hawley, D. R. (2000). Clinical implications of family resilience. The American Journal of Family Therapy, 28, 101-116. https://doi.org/10.1080/019261800261699

Hill, M., Stafford, A., Seaman, P., Ross, N., & Daniel, B. (2007). Parenting and resilience. Joseph Rowntree Foundation.

Kaner, S., & Bayrakli, H. (2010). Aile yılmazlık ölçeği: Geliştirilmesi, geçerliği ve güvenirliği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 11(2), 47-66. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000151

Kaner, S., Bayraklı, H., & Güzeller, C. O. (2011). Anne-babaların yılmazlık algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 12(2), 63-83. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000161

Luthar, S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543–562. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00164

Mackay, R. (2003). Family resilience and good child outcomes: An overview of the research literature. Social Policy Journal of New Zealand, 20, 98-118.

Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227-238. https://doi.org/10.1037//0003-066x.56.3.227

Masten, A. S. (2018). Resilience theory and research on children and families: Past, present, and promise. Journal of Family Theory & Review, 10(1), 12–31. https://doi.org/10.1111/jftr.12255

Masten, A. S., & Monn, A. R. (2015). Child and family resilience: A call for integrated science, practice, and professional training. Family Relations, 64(1), 5–21. https://doi.org/10.1111/fare.12103

Mayr, T., & Ulich, M. (2009). Social‐emotional well‐being and resilience of children in early childhood settings–PERIK: An empirically based observation scale for practitioners. Early Years, 29(1), 45-57. https://doi.org/10.1080/09575140802636290

McKillup, S. (2011). Statistics explained: An introductory guide for life scientists. Cambridge University Press.

Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361–388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x

Newland, L. A. (2014). Supportive family contexts: Promoting child well-being and resilience. Early Child Development and Care, 184(9–10), 1336–1346. https://doi.org/10.1080/03004430.2013.875543

Olsson, M. B., & Hwang, C. P. (2008). Socioeconomic and psychological variables as risk and protective factors for parental well‐being in families of children with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 52(12), 1102-1113. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2008.01081.x

Özbey, S. (2019). Okul öncesi çocuklar için sosyal duygusal iyi oluş ve psikolojik sağlamlık ölçeğinin (PERİK) geçerlik güvenirlik çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(17), 756-786. https://doi.org/10.26466/opus.518062

Özdemir, H. (2023). Ebeveynlerin bilinçli farkındalıkları ile aile yılmazlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Patterson, J. M. (2002). Integrating family resilience and family stress theory. Journal of Marriage and Family, 64, 349-360. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2002.00349.x

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879

Prime, H., Wade, M., & Browne, D. T. (2020). Risk and resilience in family well-being during the COVID-19 pandemic. American Psychologist, 75(5), 631–643. https://doi.org/10.1037/amp0000660

Silberberg, S. (2001). Searching for family resilience. Family Matters, (58), 52-57.

Stone, P. (2007). Opting out? Why women really quit careers and head home. University of California Press. https://doi.org/10.1525/9780520941793

Svavarsdottir, E. K., & Rayens, M. K. (2005). Hardiness in families of young children with asthma. Journal of Advanced Nursing, 50(4), 381-390. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03403.x

Thomas, P., Liu, H., & Umberson, D. (2017). Family relationships and well-being. Innovation in Aging, 1, (3): 1-11. https://doi.org/10.1093/geroni/igx025

Turan, N. (2017). Otistik çocuğa sahip ailelerin yılmazlık düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Ungar, M. (2011). The social ecology of resilience: Addressing contextual and cultural ambiguity of a nascent construct. American Journal of Orthopsychiatry, 81(1), 1–17. https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.2010.01067.x

Walsh, F. (1996). The concept of family resilience: Crisis and challenge. Family Process, 35(3), 261-281. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.1996.00261.x